หน่วยที่ 4 ดวงอาทิตย์
หัวเรื่อง 4.1 การขึ้นและการตกของดวงอาทิตย์ เวลา 100 นาที

1. คำแนะนำการเรียน
1.1 ศึกษาจุดประสงค์การเรียนรู้
1.2 ศึกษาเนื้อหา
1.3 สรุปสาระสำคัญแล้วบันทึกลงสมุดของนักเรียน
1.4 ทำการทดลองที่ 7
1.5 ศึกษาตาราง 2
1.6 ตอบคำถามกิจกรรมที่ 23,24
1.7 ตรวจคำตอบจากบัตรเฉลยกิจกรรมที่ 23,24
2. จุดประสงค์การเรียนรู้
1. บอกการขึ้นตกของดวงอาทิตย์ได้
2. บอกความหมายของเส้นสุริยวิถีได้
3. เนื้อหา

การขึ้นและการตกของดวงอาทิตย์
ดวงอาทิตย์เป็นดาวฤกษ์ดวงหนึ่งที่เป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะมีอายุประมาณ 4.6 พันล้านปีมาแล้วเป็นดาวฤกษ์ขนาดกลาง
ซึ่งประกอบขึ้นด้วยไฮโดรเจนและฮีเลียมเป็นส่วนใหญ่ เป็นกลุ่มก้อนก๊าซทรงกลมที่ กำลังลุกไหม้ด้วยปฏิกิริยาเทอร์โมนิวเคลียร์ เราจะเห็น
ดวงอาทิตย์มีขนาดใหญ่และสุกสว่างมากเพราะดวงอาทิตย์อยู่ใกล้โลกมากกว่าดาวฤกษ์ดวงอื่น ๆ โดยดวงอาทิตย์มีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ
1.4 ล้านกิโลเมตร ใหญ่กว่าโลกประมาณ 110 เท่า มีมวลเป็น 333,000 เท่าของโลก อยู่ห่างโลกประมาณ 150 ล้านกิโลเมตร แสงจากดวง
อาทิตย์ ใช้เวลาเดินทางถึง8.3 นาที จึงจะมาถึงโลกได้ส่วนดาวฤกษ์ดวงที่อยู่ใกล้โลกมากที่สุดคือดาวพร็อกซิมาเซนเทารี(Proxima Centauri)
แสงต้องใช้เวลาถึง 4.3 ปีจึงจะเดินทางมาถึงโลกได้ แสดงว่าดาวดวงนี้อยู่ไกลจากโลกมากทีเดียวถ้าสมมติว่าเรานั่งยานอวกาศที่มีความเร็ว
วินาทีละ 8 กิโลเมตร หรือ 28,800 กิโลเมตร/ชั่วโมง โดยไม่หยุดเลย จะไปถึงดาวพร็อกซิมาเซนเทารี ประมาณ 160,000 ปี
เนื่องจากดาวฤกษ์อยู่ไกลจากโลกของเรามากจึงไม่สะดวกที่จะใช้มาตราการวัดระยะทางสามัญบนพื้นผิวโลก เช่น เมตร กิโลเมตร
นักดาราศาสตร์จึงบอกระยะห่างระหว่างโลกกับดาวฤกษ์ต่าง ๆ โดยใช้หน่วยเป็นปีแสง(Light year) กำหนดว่า 1 ปีแสง คือ ระยะทาง
ที่แสงเดินทางได้ใน 1 ปี ดังนั้น ดาวพร็อกซิมาเซนเทารี จึงอยู่ห่างจากโลก 4.3 ปีแสง
แสงเป็นพลังงานที่มีความเร็วที่สุดโดยมีความเร็วเท่ากับ 3 x 108 เมตรในเวลา 1 วินาที
ดังนั้น 1 ปีแสง = 3 x 108 x 60 x 60 x 24 x 365 เมตร
= 9.4608 x 1015 เมตร
= 9.5 ล้านล้านกิโลเมตร
แสงจากดวงอาทิตย์มีความเข้มมาก ดังนั้นจึงไม่ควรมองดูดวงอาทิตย์ด้วยตาเปล่าหรือใช้กล้องโทรทรรศน์หรือกล้อง 2 ตาส่องดู
ดวงอาทิตย์เพราะจะเป็นอันตรายต่อสายตามาก ดวงอาทิตย์เป็นวัตถุท้องฟ้าที่เราคุ้นเคยมาตั้งแต่เล็กจนโต ถ้าเราจับตามองดวงอาทิตย์ เราจะ
รู้สึกเหมือนดวงอาทิตย์จะค่อย ๆ ขึ้นในตอนเช้าทางทิศตะวันออกแล้วโคจรข้ามท้องฟ้าไปตกทางทิศตะวันตกในตอนเย็น ซึ่งความจริง แล้ว
ดวงอาทิตย์ไม่ได้โคจรตามที่เราเห็นแต่เป็นเพราะโลกหมุนรอบตัวเองจึงเห็นดวงอาทิตย์มีการเคลื่อนที่ปรากฎผ่านไป ซึ่งนักเรียนสามารถศึกษา
ได้จากการทดลองต่อไปนี้

การทดลอง 7 การหาตำแหน่งของดวงอาทิตย์
จุดประสงค์การทดลอง
ทดลองและสรุปการเคลื่อนที่ประจำวันของดวงอาทิตย์ได้

รูป 47 แสดงวิธีหาตำแหน่งของดวงอาทิตย์บนแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้า

วิธีทำ
1.ใช้กระดาษขาวขนาด 25 cm x 25 cm ขีดเส้นแสดงแนวทิศเหนือ-ใต้และตะวันออก-ตะวันตก ลงบนกระดาษขาวและเขียน
ทิศกำกับไว้
2.ใช้เข็มทิศหาทิศเหนือ-ใต้ แล้ววางกระดาษขาวลงบนพื้น ตรึงให้แน่นโดยให้ทิศทั้ง 4 ของกระดาษตรงกับทิศของเข็มทิศ
3.วางแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้าบนกระดาษขาวให้ทิศทั้ง 4 ตรงกับทิศบนกระดาษและทิศของเข็มทิศ
4.ใช้ดินน้ำมันติดบนแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้า ให้เงาของดินน้ำมันตกลงบนจุดตัดของทิศบนกระดาษพอดีอ่านค่ามุมเงยและ
มุมอาซีมุท บันทึกผล
5.ทำการทดลองซ้ำข้อ 4 อีก 6 ครั้งโดยให้ห่างกันครั้งละ 1 ชั่วโมง แล้วบันทึกผล
6.ลากเส้นเชื่อมจุดที่ติดดินน้ำมันไว้บนทรงกลมท้องฟ้าไปจรดเส้นขอบฟ้าทั้ง 2 ด้าน

อุปกรณ์
รายการ
จำนวนต่อ 1 กลุ่ม
1.แบบจำลองทรงกลมท้องฟ้า
2.เข็มทิศ
3.กระดาษขาวขนาด 25 cm x 25 cm
4.เทปใส
5.ดินน้ำมัน
6.ปากกาเขียนแก้ว
1 ชุด
1 อัน
1 แผ่น
1 ม้วน
1 ก้อน
1 ด้าม

ข้อเสนอแนะ
1.ต้องระวังอย่าให้กระดาษขาวเคลื่อนที่เพราะจะทำให้ทิศเปลี่ยนไปจะได้ค่ามุมอาซีมุทและมุมเงยคลาดเคลื่อนไปด้วย
2. การปั้นดินน้ำมันติดบนแบบจำลองทรงกลมท้องฟ้าต้องให้มีขนาดเล็กและเกิดเงาเป็นจุดตกตรงจุดตัดพอดี เพื่อให้ได้ค่ามุม
อาซีมุทและมุมเงยที่ใกล้เคียงความจริงมากที่สุด

ตารางบันทึกผลการทดลอง
ดวงอาทิตย์ในวันที่ .... เดือน .......... พ.ศ.........ณ ....................
เวลา (นาฬิกา)
มุมอาซิมุท (องศา)
มุมเงย (องศา)







ตัวอย่างตารางบันทึกผลการทดลอง
ดวงอาทิตย์ในวันที่ 20 เดือน ธันวาคม พ.ศ. 2536 ณ สนามโรงเรียนวชิรธรรมสาธิต
เวลา (นาฬิกา)
มุมอาซิมุท (องศา)
มุมเงย (องศา)
08.30
09.30
10.30
11.30
12.30
13.30
14.30
115
120
132
155
183
220
232
35
42
49
53
57
48
40

สรุปผลการทดลอง
ดวงอาทิตย์มีการเคลื่อนที่ปรากฎประจำวันจากทิศตะวันออกไปทิศตะวันตกทุกวัน

บัตรกิจกรรมที่ 25
คำสั่ง เมื่อนักเรียนทำการทดลองที่ 7 เสร็จแล้ว ให้ตอบคำถามต่อไปนี้ แล้วให้ตรวจคำตอบจากบัตรเฉลยกิจกรรมที่ 25
1. ระหว่างเวลา 06.00 น.-18.00 น.ตำแหน่งของดวงอาทิตย์จะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร
2. ในขณะที่ดวงอาทิตย์มีค่ามุมเงยสูงสุด ดวงอาทิตย์จะปรากฎอยู่บริเวณใดบนท้องฟ้าและมีค่ามุมอาซีมุทเท่าไร
3. ในวันที่ทดลองนี้ดวงอาทิตย์จะขึ้นและตกโดยมีค่ามุมเงยและมุมอาซีมุทเท่าไร

 
 
หัวเรื่อง 4.1 ยังมีอีกนะจ๊ะ
 
 
กลับหน้าหลัก , ย้อนกลับ , ต่อไป